ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ :- ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਕੇਂਦਰੀ ਕੇਵਾਈਸੀ 2.0 (CKYC 2.0) ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਗਸਤ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੜਾਅਵਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਿਊਚੁਅਲ ਫੰਡ ਅਤੇ ਬ੍ਰੋਕਰੇਜ ਫਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੇਵਾਈਸੀ, ਕਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਲਾਭ
ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤਹਿਤ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਹਰ ਵਾਰ ਨਵਾਂ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਖੋਲ੍ਹਣ, ਬੀਮਾ ਪਾਲਿਸੀ ਲੈਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਕੋਲ ਕੇਵਾਈਸੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਮੁੜ ਜਮ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਣੇ ਪੈਣਗੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਰਜਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਣਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਬਣੇਗੀ।
RBI, SEBI ਅਤੇ IRDAI ਮਿਲ ਕੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਲਾਗੂ
ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI), ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀ ਅਤੇ ਵਟਾਂਦਰਾ ਬੋਰਡ (SEBI) ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ (IRDAI) ਵੱਲੋਂ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਮਿਊਚੁਅਲ ਫੰਡ ਅਤੇ ਬ੍ਰੋਕਰੇਜ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
‘ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸਕੋਰ’ ਨਾਲ ਵਧੇਗੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ
ਮੌਜੂਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਕੇਵਾਈਸੀ ਰਜਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਪਰ ਡੁਪਲੀਕੇਟ ਐਂਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਾਰਨ ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। CKYC 2.0 ਵਿੱਚ ਹਰ ਗਾਹਕ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਇੱਕ ‘ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸਕੋਰ’ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਿੰਨੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਕਿਸੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
OTP ਰਾਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ ਗਾਹਕ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ
ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾ ਗਾਹਕ ਦਾ ਕੇਵਾਈਸੀ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੇਗੀ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਹਕ ਤੋਂ OTP ਰਾਹੀਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲੈਣੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਗਾਹਕ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਧੋਖਾਧੜੀ ‘ਤੇ ਲੱਗੇਗੀ ਰੋਕ, ਨਿਵੇਸ਼ ਵਧਣ ਦੀ ਉਮੀਦ
ਵਿੱਤੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ CKYC 2.0 ਨਾਲ ਜਾਅਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਫਰਜ਼ੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ। ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਨਾਲ ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਹੋਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣਗੇ। ਨਾਲ ਹੀ ਖਾਤਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਆਸਾਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮਿਊਚੁਅਲ ਫੰਡ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਵੇਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਮਿਊਚੁਅਲ ਫੰਡ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਵੱਡਾ ਲਾਭ
ਐੱਸਬੀਆਈ ਫੰਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਡੀ.ਪੀ. ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਮਿਊਚੁਅਲ ਫੰਡ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਖਾਸ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੇਕਰ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਗਾਹਕ ਅਧਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਆਸਾਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਾਰਨ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਿਊਚੁਅਲ ਫੰਡ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
