ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ
ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਲੋੜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਤੇ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਾਮਕੋ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪ੍ਰੋਪੇਨ ਅਤੇ ਬਿਊਟੇਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ-ਵੇਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰੁਪਇਆ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦਰਾਮਦ ’ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਖ਼ਰਚ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਰੁਪਏ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਦਰਾਮਦ ਦੀ ਲਾਗਤ ਘਟਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਾਰਕ ਐਲ.ਪੀ.ਜੀ. ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਿਲੰਡਰ ਬੁੱਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਜ਼ਰੂਰੀ
ਘਰੇਲੂ ਰਸੋਈ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਹਾਲ ਸਥਿਰਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ। ਸਥਾਨਕ ਟੈਕਸਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਾਗਤਾਂ ਕਾਰਨ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਖ਼ਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਲੰਡਰ ਬੁੱਕ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਮਤ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਗੈਸ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬੁਕਿੰਗ ਮਾਧਿਅਮ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਵਿਤਰਕ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਟੈਕਸਾਂ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕੀਮਤ
ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਐਲ.ਪੀ.ਜੀ. ’ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਜੀ.ਐੱਸ.ਟੀ. ਲਾਗੂ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਥਾਨਕ ਟੈਕਸਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਾਗਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਕੀਮਤ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਕੀਮਤ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਿਲੰਡਰ ਸਸਤਾ ਹੋਣ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਕਾਰਨ?
ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਟੈਕਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਦਾ ਖ਼ਰਚ ਵੀ ਇੱਕ ਕਾਰਕ ਹੈ।
ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਬੀ.ਪੀ.ਸੀ.ਐੱਲ. ਅਤੇ ਐੱਚ.ਪੀ.ਸੀ.ਐੱਲ. ਵਰਗੀਆਂ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗੈਸ ਬੰਦਰਗਾਹ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਅੱਗੇ ਸਪਲਾਈ ਨੈੱਟਵਰਕ ਰਾਹੀਂ ਬੋਟਲਿੰਗ ਪਲਾਂਟਾਂ ਤੱਕ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸਹੂਲਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਦਿੱਲੀ-ਐੱਨ.ਸੀ.ਆਰ. ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਮਥੁਰਾ ਅਤੇ ਪਾਨੀਪਤ ਦੀਆਂ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵੱਡੇ ਸਪਲਾਈ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਹੈ। ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗੈਸ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੈਂਕਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਖ਼ਰਚ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਐਲ.ਪੀ.ਜੀ. ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਦਰ, ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪਹਿਲੂ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਹੀ ਖ਼ਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਅੰਤਿਮ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਪਾਦਕੀ ਨੋਟ: ਮੂਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਾਂ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ-ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਦਾਅਵੇ ਬਹੁਤ ਸਧਾਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੱਥ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੰਭਾਵੀ ਲਾਗਤ-ਕਾਰਕਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
