ਮੋਹਾਲੀ, 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026: ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੰਗਠਿਤ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀਕਲ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ Indian Institute of Technology Ropar ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕਰਕੇ ਪੁਲਿਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਰਟੀਫ਼ੀਸ਼ਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਆਧਾਰਿਤ ਸਿਸਟਮ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਿਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਗੈਂਗਸਟਰ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ-ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇਹ ਉਪਰਾਲਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ‘ਗੈਂਗਸਟਰਨ ਤੇ ਵਾਰ’ ਅਤੇ ‘ਯੁੱਧ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ’ ਵਰਗੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਏਗਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕੀ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕਰੇਗਾ।
AI ਰਾਹੀਂ ਅਪਰਾਧੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ
ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਇੱਕ ਵਿਵਸਥਿਤ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਅਪਰਾਧੀ ਡੇਟਾਬੇਸ ਤਿਆਰ ਕਰੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ।
ਇਸ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਤਹਿਤ IIT ਰੋਪੜ ਅਤੇ ਡਾ. ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਸਟੇਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ (AIMS), ਮੋਹਾਲੀ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ (MoU) ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। AIMS ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਡਾਟਾ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਅਤੇ ਟੈਕਨੀਕਲ ਸਹਾਇਤਾ ਯੂਨਿਟ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਕੇਂਦਰ ਹੋਵੇਗੀ।
IIT ਰੋਪੜ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ ਐਨਾਲਿਟਿਕਸ, ਵੌਇਸ ਰਿਕਗਨੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਡੈਸ਼ਬੋਰਡ ਆਧਾਰਿਤ ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਉੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਖੂਬੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ‘ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ।
ਬਿਖਰੇ ਹੋਏ ਡਾਟੇ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਡੇਟਾਬੇਸ ਤਿਆਰ
ਇਸ ਪਹਿਲ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਟਰਕਚਰਡ ਅਤੇ ਅਨਸਟ੍ਰਕਚਰਡ ਦੋਹਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਡਾਟੇ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਕਈ ਰਿਕਾਰਡ ਅਜੇ ਵੀ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲਿਖੀਆਂ ਫਾਈਲਾਂ, ਸਕੈਨ ਕੀਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ PDF ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਵਾਂ AI ਸਿਸਟਮ ਇਸ ਡਾਟੇ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਇੱਕ ਹੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ‘ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰੇਗਾ।
ਇਸ ਨਾਲ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੇਗੀ ਅਤੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣੇਗੀ।
ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਆਧਾਰਿਤ ਪੁਲਿਸਿੰਗ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ ਵੱਡਾ ਬੂਸਟ
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ AI ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਲਰਨਿੰਗ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਾਲ ਪੁਲਿਸ ਹੁਣ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਆਧਾਰਿਤ ਪੁਲਿਸਿੰਗ ਵੱਲ ਵਧੇਗੀ।
ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਰਾਹੀਂ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਗੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਦੇਹਜਨਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਹਿਚਾਣ ਹੋ ਸਕੇਗੀ।
ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਨਾਲ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੁਧਾਰ ਆਏਗਾ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਈ ਗੈਂਗਸਟਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਪਰ AI ਦੇ ਨਾਲ ਹੁਣ ਅਜਿਹੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਟ੍ਰੈਕ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ।
ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਕਾਰਵਾਈ
ਇਸ AI ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਡੈਸ਼ਬੋਰਡ ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੇਗੀ।
ਇਸ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਡਾਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨਾ, ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿੰਕ ਖੋਜਣਾ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਾਟਾ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਇੱਕ ਇਕਰੂਪ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤਿਆਰ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਹੀ ਬਣੇਗੀ।
ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲ ਕਦਮ
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਉਪਰਾਲਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਾਹੀਂ ਕਾਨੂੰਨ-ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ।
AI ਆਧਾਰਿਤ ਪੁਲਿਸਿੰਗ ਨਾਲ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਤੇਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ, ਸੰਗਠਿਤ ਅਪਰਾਧ ‘ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਧੇਗਾ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗੀ।
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣ ਲਈ ਹੋਰ ਸਮਰੱਥ ਬਣੇਗੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਏਗੀ।
