ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ :- ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਟਕਰਾਅ ਦਰਮਿਆਨ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤਣਾਅ ਹੋਰ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ’ਤੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਲਡਮਰੂ ਉਸ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਸ ’ਤੇ ਪੂਰਾ ਕੰਟਰੋਲ ਕਾਇਮ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਟਰੰਪ ਨੇ ਨਕਸ਼ੇ ’ਚ ਹੁਰਮੁਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ‘ਨਵਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਖੇਤਰ’
18 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਟਰੰਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਖਾਤੇ ’ਤੇ ਇੱਕ ਨਕਸ਼ਾ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ‘ਨਵਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਖੇਤਰ’ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਜਲਡਮਰੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਮਰੀਕੀ ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਜਲਮਾਰਗ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਪਾਣੀਆਂ ’ਤੇ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ।
ਈਰਾਨ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ’ਤੇ ਵਧਾਇਆ ਦਬਾਅ
ਈਰਾਨ ਨੇ ਹੁਰਮੁਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਈਨਾਂ, ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ, ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਡਰੋਨਾਂ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੈਨਿਕ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਧੀ ਸੀ, ਪਰ ਆਵਾਜਾਈ ਜੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕੀ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੰਗਠਨ ਮੁਤਾਬਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਰਮੁਜ਼ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 46 ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਈਰਾਨ ਦਾ ਰੁਖ਼-‘ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇਗਾ ਰਸਤਾ’
ਈਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਰਮੁਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਪਵੇਗਾ। 18 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਫਿਲਹਾਲ ਕੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਰਹੀ, ਜਦਕਿ ਤਹਿਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨੌਸੈਨਿਕ ਮੌਜੂਦਗੀ ਜਾਰੀ
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਹੁਰਮੁਜ਼ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਆਪਣੀ ਨੌਸੈਨਿਕ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਖ ਵੱਲੋਂ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਈਰਾਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ’ਤੇ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਮੁੜ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤੇ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ’ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ
ਹੁਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਦਾ ਅਸਰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ’ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵਧੀ ਹੈ।
ਫਿਲਹਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਹੁਰਮੁਜ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਜੰਗ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵੀ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜੇ ਤਣਾਅ ਹੋਰ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
