ਅਮਰੀਕਾ :- ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਗੁਪਤ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਤਹਿਰਾਨ ਨੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ ਅਪਣਾਇਆ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਵਾਬ ‘ਚ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੰਗ ਜਾਂ ਟਕਰਾਅ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਹਰ ਮੋਰਚੇ ‘ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਤਹਿਰਾਨ ਨੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲੇਬਨਾਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡੰਡੀ ਰਾਹੀਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦਾ ਬਣਾਇਆ।
ਟਰੰਪ ਦਾ ਤਿੱਖਾ ਜਵਾਬ, ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਇਨਕਾਰ
ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ‘ਚ ਕਬੂਲਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਟਰੰਪ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਤਹਿਰਾਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਬੇਹੱਦ ਅਣਉਚਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁੜ ਤਣਾਅ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ‘ਚ ਹੜਕੰਪ, ਕੀਮਤਾਂ ‘ਚ ਤੇਜ਼ ਉਛਾਲ
ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 3 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡੰਡੀ ਰਾਹੀਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇਕਰ ਹਾਲਾਤ ਜਲਦੀ ਕਾਬੂ ‘ਚ ਨਾ ਆਏ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ‘ਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਹੋਰ ਵੱਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਈਰਾਨ ਨੇ ਮੰਗਿਆ ਜੰਗੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਹਰਜਾਨਾ
ਤਹਿਰਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਵਾਬ ‘ਚ ਟਕਰਾਅ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਈਰਾਨ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡੰਡੀ ‘ਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਦੁਹਰਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਹਟਾਈ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਈਰਾਨ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ, ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ‘ਤੇ ਲੱਗੀ ਰੋਕ ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ‘ਚ ਹਮਲੇ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਦੀ ਵੀ ਮੰਗ ਰੱਖੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਵੀ ਬਣਿਆ ਅੜਿੱਕਾ
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਸਾ ਰੋਕਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਸਥਿਤੀ ਆਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਵਰਗੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਈਰਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਟਾਕ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤੀਜੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਕਤਰ ਦਾ ਗੈਸ ਜਹਾਜ਼ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਘਟਨਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਕਤਰ ਐਨਰਜੀ ਦਾ ਐਲਐਨਜੀ ਜਹਾਜ਼ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡੰਡੀ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੋਰਟ ਕਾਸਿਮ ਬੰਦਰਗਾਹ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਚ ਟਕਰਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਗੈਸ ਜਹਾਜ਼ ਸੀ ਜੋ ਇਸ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਿਆ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਈਰਾਨ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਕਤਰ ਨਾਲ ਭਰੋਸਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ।
ਵਿਚੋਲੇ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ‘ਚ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਪਰਕ ਸਾਧਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਤਹਿਰਾਨ ਦਾ ਜਵਾਬ ਅਮਰੀਕਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ‘ਚ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਨੇ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਭਾਵੇਂ 8 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਜੰਗਬੰਦੀ ਲਾਗੂ ਹੈ, ਪਰ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਅਜੇ ਵੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਾਇਮ ਹੈ।
