ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ: ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਟਕਰਾਅ ਹੁਣ ਵਧੇਰੇ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਮੋੜ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰ (ਆਈ.ਆਰ.ਜੀ.ਸੀ.) ਵੱਲੋਂ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੋ ਅਮਰੀਕੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾਗ਼ੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
ਇਹ ਤਾਜ਼ਾ ਕਾਰਵਾਈ ਈਰਾਨ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਤਿ-ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਾਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ (ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਹਾਰਮੁਜ਼) ਦੇ ਨੇੜੇ, ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਯੂ.ਐੱਸ. ਸੈਂਟਰਲ ਕਮਾਂਡ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਰਗ ਟਾਪੂ ਨੇੜੇ ਮੌਜੂਦ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ—ਜੋ ਈਰਾਨ ਦੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧੁਰਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੋ ਅਮਰੀਕੀ ਜੰਗੀ ਬੇੜਿਆਂ ‘ਤੇ ਆਈ.ਆਰ.ਜੀ.ਸੀ. ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਜਵਾਬ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਯੂ.ਐੱਸ. ਸੈਂਟਰਲ ਕਮਾਂਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਐਡਮਿਰਲ ਬ੍ਰੈਡ ਕੂਪਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣਾ ਸੀ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋਰ ਵੀ ਸਖ਼ਤ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਜਵਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੁਗਤਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਈਰਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰੁਖ਼ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੋਰ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਆਈ.ਆਰ.ਜੀ.ਸੀ. ਨੇਵੀ ਨੇ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਟੈਂਕਰਾਂ ਸਮੇਤ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤਿੰਨ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਹਿਰਾਨ ਅਣ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਈਰਾਨੀ ਸਰਕਾਰੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੇ ਆਈ.ਆਰ.ਜੀ.ਸੀ. ਨੇਵੀ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੱਕੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਈਰਾਨ ਦੀ ਅਰਧ-ਸਰਕਾਰੀ ਸਮਾਚਾਰ ਏਜੰਸੀ ‘ਤਸਨੀਮ’ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਖਾਰਗ ਲੰਗਰਗਾਹ (ਐਂਕਰੇਜ) ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਟੈਂਕਰ ‘ਤੇ ਚਾਰ ਅਮਰੀਕੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਆ ਡਿੱਗੀਆਂ। ਸਥਾਨਕ ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਚਾਲਕ ਦਲ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਯੂ.ਐੱਸ. ਸੈਂਟਰਲ ਕਮਾਂਡ ਨੇ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਜਵਾਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੱਟ-ਫੇਟ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ।
ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਖਾਰਗ ਟਾਪੂ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਾਜ਼ਾ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਖਾਰਗ ਟਾਪੂ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਈਰਾਨ ਦੇ ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਤਹਿਰਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਡਗਮਗਾਈ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਖਾਰਗ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੰਭਾਵੀ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। 31 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਏ.ਆਈ. ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਵੀਡੀਓ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਹੁੰਦਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਈਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਤਾੜਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਟਿਕਾਣੇ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਮਲੇ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਈਰਾਨ ਓਪੇਕ (OPEC) ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹਾਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਮੁੱਖ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਜਲ-ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ‘ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੋਕਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਯਕੀਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਵਧਿਆ ਦਬਾਅ
ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੇ ਫ਼ੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਰਤ ਜੋੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਿਘਨ ਪੈਣ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕੱਚਾ ਤੇਲ $96.28 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ‘ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿ 24 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਹੈ।
ਲਿਹਾਜ਼ਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਤਾਜ਼ਾ ਝੜਪ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਫ਼ੌਜੀ ਟੱਕਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਤੇਲ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ, ਵਪਾਰਕ ਟੈਂਕਰਾਂ ਅਤੇ ਹਾਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਦੇ ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਕਾਰਨ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਵਾਧੇ ਦਾ ਅਸਰ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ‘ਤੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
