ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ :- ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ‘ਚ ਆਏ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਨੇ ਕਿਸਾਨੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੋਵਾਂ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸਾਨ ਕੁਦਰਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਉਗਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਹੁਣ ਇੱਕੋ ਫਸਲ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਿਸਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ ਮਗਰੋਂ ਚੁਣਿਆ ਵੱਖਰਾ ਰਾਹ
ਪਾਤੜਾਂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼ੁਤਰਾਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਬਕਾ ਸਿਪਾਹੀ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਮਾਡਲ ਅਪਣਾਇਆ। ਉਹ ਕਈ ਸਾਲ ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇਖ ਕੇ ਲਿਆ ਫੈਸਲਾ
ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ‘ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
ਬਿਨਾਂ ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਦੇ ਖੇਤੀ, ਘੱਟ ਲਾਗਤ ‘ਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਖੇਤੀ ਕਰਦਿਆਂ ਗੋਬਰ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਮਲ ਅਤੇ ਗੰਡੋਏ ਦੀ ਖਾਦ ਵਰਤਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਖਰਚਾ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਲਾਗਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਪਜ ਕੁਝ ਘੱਟ ਹੈ, ਪਰ ਖਰਚੇ ਘਟਣ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਨਾਜ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹਨ।
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਵੱਲ ਕਦਮ
ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਲਗਭਗ 11 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਕਣਕ, ਗੰਨਾ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅਮਰੂਦ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਖੁਦ ਪੂਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।
ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵੀ ਬਣਾਏ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਾਰਮ ‘ਤੇ ਕਰੀਬ 15 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਇਹ ਮੌਕੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਵੱਲ ਆਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ
ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਖੇਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਰਹਿਤ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਰਸਾਇਣਕ ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਉਣ ਤਾਂ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਯਕੀਨੀ ਬਣ ਸਕੇ।
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਦੀ ਲੋੜ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਲੰਮਾ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ‘ਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਮੇਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ।
