ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ :- ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ 48 ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ‘ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਪੁਰਸਕਾਰ-2026’ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਮੁਰਮੂ ਨੇ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਡਾ. ਦਿਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਰਵੀ ਜੈਸਵਾਲ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਵੱਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਦਿਨੇਸ਼ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਰਵੀ ਜੈਸਵਾਲ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ
ਸਨਮਾਨ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਡਾ. ਦਿਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਚ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਡਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਮਲੋਆ ਕਾਲੋਨੀ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਰਵੀ ਜੈਸਵਾਲ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਮੰਚ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸਜੇ ਰਵੀ ਜੈਸਵਾਲ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੋਂ ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਉਪਰਾਲੇ
ਰਵੀ ਜੈਸਵਾਲ ਨੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 3ਡੀ ਗੁੰਬਦ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਤਾਬੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਿਵਹਾਰਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਡਾ. ਦਿਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਲਈ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਧਾਰਿਤ ਵਰਚੁਅਲ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਲੈਬ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੇਕਾਰ ਜਾਂ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਨਾਂ ਖ਼ਰਚੇ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਾਡਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਔਖੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸੌਖੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਹਿਕਰਮੀ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਸੀ ਰਵੀ ਜੈਸਵਾਲ ਦੀ ਚੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਰਵੀ ਜੈਸਵਾਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਹਿਕਰਮੀ ਅਧਿਆਪਕ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੂਚੀ ਦੇਖੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੈਸਵਾਲ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੁਸ਼ਟੀ ਮਿਲੀ। ਸਰਕਾਰੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਲੋਆ ਕਾਲੋਨੀ ਸਥਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਡਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕਲੌਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ ਡਾ. ਦਿਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ
ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਗਰਲਜ਼ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਮਾਰਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਡਾ. ਦਿਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਪੁਰਸਕਾਰ-2026 ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕਲੌਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਲਗਭਗ 25 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਵਰਚੁਅਲ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਮਹਿੰਗੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ
ਡਾ. ਦਿਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਝ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਵਰਚੁਅਲ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਲੈਬ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਨਾਂ ਖ਼ਰਚੇ ਵਾਲੇ ਮਾਡਲ ਵੀ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਪੱਧਤੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਕਾਰ ਪਈਆਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਡਾ. ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਧਾਂਤ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਾਭ
ਵਰਚੁਅਲ ਲੈਬ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਜਾਂ ਲੋੜੀਂਦੇ ਉਪਕਰਨ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਡਿਜੀਟਲ ਤਜਰਬਿਆਂ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਮਾਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਵਾਉਣ ਕਾਰਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਸੌਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਟੀਚਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਤੀ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਪੀਐੱਚ.ਡੀ. ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ 2020 ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਸਟੇਟ ਟੀਚਰ ਐਵਾਰਡ
52 ਸਾਲਾ ਡਾ. ਦਿਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੀਐੱਚ.ਡੀ. ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਸਰਕਾਰੀ ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਜਦਕਿ ਐੱਮ.ਐੱਸ.ਸੀ. ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ ‘ਸਟੇਟ ਟੀਚਰ ਐਵਾਰਡ’ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਿਯਮਤ ਸਮਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਡਾ. ਕੁਮਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਉਹ ਲੋੜਵੰਦ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਵਾਧੂ ਕਲਾਸਾਂ ਲਗਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਹੀ ਇਸ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਨਮਾਨ ਦਾ ਅਹਿਮ ਪੱਖ ਬਣੇ ਹਨ।
