ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ :- ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਆਯਾਤ ’ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਟੈਕਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਕਰਦਿਆਂ ਨਵੀਆਂ ਦਰਾਂ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁਣ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੋਨੇ ’ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਡਿਊਟੀ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਰਾਫਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਆਮ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ’ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੈਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
ਸੋਨੇ ’ਤੇ ਡਿਊਟੀ 6 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 11 ਫੀਸਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੋਨੇ ’ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਬੇਸਿਕ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ ਨੂੰ 5 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 10 ਫੀਸਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਢਾਂਚਾਗਤ ਵਿਕਾਸ ਸੈੱਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਨੇ ’ਤੇ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾਕੇ ਲਗਭਗ 6 ਫੀਸਦੀ ਆਯਾਤ ਡਿਊਟੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਨਵੀਆਂ ਦਰਾਂ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਬੋਝ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਵੀ ਡਿਊਟੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ’ਚ
ਨਵੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੇਵਲ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਜਾਂ ਬਿਸਕੁਟ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹੁੱਕ, ਪਿੰਨ, ਕਲਿੱਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੰਨੇ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਹੁਣ ਉੱਚ ਡਿਊਟੀ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣਗੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਤੋਂ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਕੱਢਣ ਲਈ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਕ੍ਰੈਪ ’ਤੇ ਵੀ 10 ਫੀਸਦੀ ਟੈਕਸ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯੂਏਈ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੋਨੇ ’ਤੇ ਵੀ ਵਧਿਆ ਬੋਝ
ਖਾਸ ਕੋਟਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਧੀਨ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਆਇਤੀ ਡਿਊਟੀ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਲਾਗਤ ਹੋਰ ਵਧੇਗੀ।
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਘਟਾਈ ਸੀ ਡਿਊਟੀ
ਜਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਜੁਲਾਈ 2024 ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬਜਟ ਦੌਰਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੋਨੇ ’ਤੇ ਕੁੱਲ ਆਯਾਤ ਡਿਊਟੀ 15 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 6 ਫੀਸਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਬੇਸਿਕ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ 10 ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 5 ਫੀਸਦੀ ਅਤੇ ਸੈੱਸ 5 ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 1 ਫੀਸਦੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਡਿਊਟੀ ਘਟਣ ਮਗਰੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਆਯਾਤ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਵਾਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਕੀਮਤਾਂ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਯਾਤ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਭਾਅ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਉਛਾਲ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹਾਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰੀ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਗਹਿਣੇ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੇਬ ’ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ। ਸਰਾਫਾ ਵਪਾਰੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਲਾਗਤ ਵਧੇਗੀ।
ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ’ਤੇ ਵੀ ਪਵੇਗਾ ਅਸਰ
ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਅਤੇ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਨਵੀਆਂ ਦਰਾਂ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧਣ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਖਰਚੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਤਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਪਤ ’ਚ ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅੱਗੇ
ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੋਨਾ ਖਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਖਪਤ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਰਕਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਆਯਾਤ ’ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਆਯਾਤ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਘਾਟਾ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤੇਲ ਸੰਕਟ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਵੀ ਸਖ਼ਤੀ
ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਰੀਦ ਤੋਂ ਬਚਣ, ਇੰਧਨ ਦੀ ਖਪਤ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਸੀਮਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ’ਤੇ ਵਧਦੇ ਗਲੋਬਲ ਦਬਾਅ ਦਾ ਅਸਰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
