ਆਗਰਾ :- ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਵਧਦੀ ਸੈਲਾਨੀ ਭੀੜ ਦੇ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਦਾਖਲੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਿਕਾਸ ਤੱਕ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਰਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਨੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੀ ‘ਕੈਰੀਇੰਗ ਕੈਪੈਸਿਟੀ’ ਤੈਅ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੇ ਪੂਰੇ ਪਰਿਸਰ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮਕਬਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਿੰਨੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇਗੀ।
ਦਾਖਲੇ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸ ਦੇ ਰਸਤਿਆਂ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜਾਂਚ
ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਟੀਮ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਖਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ, ਟਿਕਟਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਭੀੜ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮਕਬਰੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਛੁੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਭੀੜ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਬਣੇਗੀ ਵੱਖਰੀ ਯੋਜਨਾ
ਅਧਿਐਨ ਦੌਰਾਨ ਆਮ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਐਤਵਾਰ, ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਵੱਧ ਆਮਦ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਭੀੜ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਦਾਖਲਾ ਦੇਣ ਜਾਂ ਪੜਾਅਵਾਰ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੀ ਪਰਖੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸੰਗਮਰਮਰ ਅਤੇ ਜੜਾਊ ਕੰਮ ’ਤੇ ਪੈ ਰਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ
ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਸਿਰਫ਼ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੈਅ ਕਰਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਵਧੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਕਾਰਨ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੇ ਸੰਗਮਰਮਰ, ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਜੜਾਊ ਕੰਮ ’ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਵੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਵਾਲੀ ਨਮੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਇਮਾਰਤ ’ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਬਜਟ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲਈ ਭੇਜੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਜਲਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ ਅਧਿਐਨ
ਏ.ਐੱਸ.ਆਈ. ਦੀ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਸਮਿਥਾ ਐੱਸ. ਕੁਮਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਬਜਟ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਵਾਸਤੇ ਮਾਮਲਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਜਟ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ ਕਰੀਬ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਵੀਂ ਵਿਵਸਥਾ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੈ।
2015 ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਭੀੜ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਬੰਧੀ ਅਧਿਐਨ
ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੀ ਸੈਲਾਨੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਭੀੜ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਾਰੇ ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਨਵਾਇਰਮੈਂਟਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਕਰੀਬ 9 ਹਜ਼ਾਰ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਹੱਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ 6 ਹਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਖਲਾ ਦੇਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਭੀੜ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਡਿਸਪਲੇਅ ਅਤੇ ਪੜਾਅਵਾਰ ਟਿਕਟਿੰਗ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਤੈਅ ਹੋਣਗੇ ਮਾਪਦੰਡ
ਲਗਭਗ ਦਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਗਿਣਤੀ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ’ਤੇ ਵਧ ਰਹੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਨਵੇਂ ਮਾਪਦੰਡ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਨਵੇਂ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਰਕ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਨੂੰ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਦਾਖਲੇ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
