ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ :- ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨਿਯਮ ਤੋੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਚਲਾਨ ਕੱਟਣ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਈ-ਚਲਾਨ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 2026 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੱਤ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 41 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਲਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਚਲਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ।
2021 ’ਚ 54 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਚਲਾਨ, ਹੁਣ ਗਿਣਤੀ 41 ਲੱਖ ਤੋਂ ਪਾਰ
ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ 2021 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 53,973 ਚਲਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ 5.3 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਹੋਈ। 2022 ਵਿੱਚ ਚਲਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟ ਕੇ 51,876 ਰਹਿ ਗਈ, ਜਦਕਿ 2023 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਵਧ ਕੇ 72,790 ਹੋ ਗਿਆ।
ਚਲਾਨ ਕੱਟਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ 2024 ਦੌਰਾਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਸਾਲ 3.98 ਲੱਖ ਚਲਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰੀਬ 447 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੱਧ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਲਾਨਾਂ ਤੋਂ 54.53 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ।
2025 ’ਚ 20 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਲਾਨ
2025 ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਲਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 20,46,881 ਚਲਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਜੁਰਮਾਨਿਆਂ ਤੋਂ 123.04 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਹੋਈ।
ਇਸ ਸਾਲ 1 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ 6 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਹੀ 41,37,775 ਚਲਾਨ ਜਾਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਪੂਰੇ 2025 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਚਲਾਨਾਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹੁਣ ਤੱਕ ਜੁਰਮਾਨੇ ਵਜੋਂ 49.02 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕੁੱਲ 67.61 ਲੱਖ ਚਲਾਨ, 244 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਵਸੂਲੀ
ਉਪਲਬਧ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 67.61 ਲੱਖ ਚਲਾਨ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ 244.28 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਚਲਾਨ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕੌਮੀ ਈ-ਚਲਾਨ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ’ਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੋਈ ਬਿਹਤਰ
ਚਲਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਣ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕੌਮੀ ਈ-ਚਲਾਨ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਬਿਹਤਰ ਹੋਈ ਹੈ। 2021 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬਿਆਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 28ਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਸੀ। 2024 ਵਿੱਚ ਇਹ 23ਵੇਂ, 2025 ਵਿੱਚ 14ਵੇਂ ਅਤੇ 2026 ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 13ਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚਲਾਨ ਤੁਰੰਤ, ਪਰ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਲਈ ਲੱਗਦਾ ਸਮਾਂ
ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਲਾਨ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਹੌਲੀ ਹੈ। ਡਿਜੀਟਲ ਕੈਮਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਵੈਚਾਲਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਅਸਲ ਵਸੂਲੀ ਵਾਹਨ ਮਾਲਕ ਵੱਲੋਂ ਨੋਟਿਸ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ, ਮਾਮਲੇ ’ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਹੋਣ ਜਾਂ ਲੰਬਿਤ ਚਲਾਨਾਂ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
2026 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 69 ਲੱਖ ਚਲਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ
ਮੌਜੂਦਾ ਰਫ਼ਤਾਰ ਜੇਕਰ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਕੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ 2026 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚਲਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰੀਬ 69 ਲੱਖ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ 2025 ਦੇ 20.47 ਲੱਖ ਚਲਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੋਵੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਰੁਝਾਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਇਸ ਸਾਲ ਚਲਾਨਾਂ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਸੂਲੀ ਕਰੀਬ 82 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ 123.04 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
