ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਤੇਲ ਵਪਾਰ ਲਈ ਜੀਵਨ-ਰੇਖਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਸਤਾ
ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹਾਰਮੁਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਧੜਕਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਖਪਤ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਇੱਥੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਰਗ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਗਲੋਬਲ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਤੇਲ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਉਛਾਲ, ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ
ਇਰਾਨ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਪਾਰਕ ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਗਲਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ, ਜਦਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਦੇਖੇ ਗਏ ਸਨ। ਆਰਥਿਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨਵੇਂ ਰਿਕਾਰਡ ਛੂਹ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਐੱਲ.ਐੱਨ.ਜੀ. ਸਪਲਾਈ ‘ਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾਲ ਗੈਸ ਮਾਰਕੀਟ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ
ਇਸ ਸੰਕਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਤਰ ਵੱਲੋਂ ਐੱਲ.ਐੱਨ.ਜੀ. ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਆਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨੇ ਗੈਸ ਮਾਰਕੀਟ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਕਾਰਨ ਗੈਸ ਟੈਂਕਰਾਂ ਦੇ ਕਿਰਾਏ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਸੰਬੰਧੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਅਸਰ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਡਰ
ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦਰਾਮਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ‘ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਸਮੇਤ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਦਿਨਚਰੀ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਜੇਬ ‘ਤੇ ਬੋਝ ਵਧੇਗਾ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਿਕ ਤਿਆਰੀ
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ‘ਤੇ ਮਾਰਕੋ ਰੂਬੀਓ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਲਈ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਦਮ ਜਲਦ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤਾਜ਼ਾ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤਰੀ ਮਸਲਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
