ਦਿੱਲੀ: ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਸਵੇਰ ਕੌਮੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਐਤਵਾਰ ਸਵੇਰੇ 8:10 ਵਜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਔਸਤ AQI ਵਧ ਕੇ 483 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਸ ਅੰਕੜੇ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ‘ਗੰਭੀਰ’ (ਸੀਵੀਅਰ) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ’ਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪੱਧਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸੀਪੀਸੀਬੀ (CPCB) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪੱਧਰ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਿਹਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਗ਼ 449 ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਰਿਹਾ, ਜਦਕਿ ਆਰ.ਕੇ. ਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਇਹ 448 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਵਾਨਾ ਵਿੱਚ 446 ਦਰਜ ਹੋਇਆ, ਜਦਕਿ ਰੋਹਿਣੀ ਅਤੇ ਆਈਆਈਟੀ ਦਿੱਲੀ ਦੋਵਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 445-445 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਟਪੜਗੰਜ ਵਿੱਚ 421, ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿੱਚ 420 ਅਤੇ ਅਲੀਪੁਰ ਵਿੱਚ 413 ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ।
ਕੁਝ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਸਥਿਤੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਘੱਟ ਗੰਭੀਰ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉੱਥੇ ਵੀ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ‘ਬਹੁਤ ਖ਼ਰਾਬ’ ਬਣੀ ਰਹੀ। ਨਰੇਲਾ ਵਿੱਚ AQI 395, ਇੰਡੀਆ ਗੇਟ ਵਿਖੇ 398, ਆਨੰਦ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ 328 ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਰਧਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ 336 ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣੀ ਧੁੰਦ (ਹੇਜ਼) ਛਾਈ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਜ਼ੀਬਿਲਟੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ। ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਸਵੇਰੇ 8 ਵਜੇ ਸਮੁੱਚਾ AQI 364 ਸੀ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿਜ਼ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹਾਲਾਤ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਏ।
ਐੱਨਸੀਆਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਪ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਜਾਰੀ
ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਾਧੇ ਦੇ ਖ਼ਦਸ਼ੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਗ੍ਰੇਡਿਡ ਰਿਸਪਾਂਸ ਐਕਸ਼ਨ ਪਲਾਨ (GRAP) ਦੇ ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ (ਸਟੇਜ III) ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
ਇਹ ਹੰਗਾਮੀ ਉਪਾਅ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਰਿਆਣਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਰੋਕਥਾਮ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ।
ਗ੍ਰੈਪ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਚਾਰ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਹਰ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਤਿਆਤੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟ੍ਰੋਪੀਕਲ ਮੀਟੀਓਰੋਲੋਜੀ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
AQI ਸ਼੍ਰੇਣੀਵੰਡ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ
ਸੀਪੀਸੀਬੀ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, 401 ਤੋਂ 500 ਦਰਮਿਆਨ AQI ‘ਗੰਭੀਰ’ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। 301 ਤੋਂ 400 ਦਰਮਿਆਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ‘ਬਹੁਤ ਖ਼ਰਾਬ’ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ 201–300 ਦਰਮਿਆਨ ਇਹ ‘ਖ਼ਰਾਬ’ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਮਿਆਨਾ (101–200), ਸੰਤੋਖਜਨਕ (51–100) ਅਤੇ ਚੰਗਾ (0–50) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਅੰਕੜਾ 483 ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨੇੜੇ ਜੰਮਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
