ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ :- ਤਿੱਬਤ ਸਰਹੱਦ ਨੇੜੇ ਅਚਾਨਕ ਆਏ ਭਿਆਨਕ ਹੜ੍ਹ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ਕਾਰਨ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 392 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕਰੀਬ 1500 ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ। ਲਾਪਤਾ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 290 ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਦੱਸੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਢਿੱਗਾਂ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਸੜਕਾਂ, ਪੁਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾਉਣਾ ਬਚਾਅ ਟੀਮਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
389 ਮੌਤਾਂ ਨੇਪਾਲ ’ਚ, ਤਿੱਬਤੀ ਪਾਸੇ 3 ਜਾਨਾਂ ਗਈਆਂ
ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 392 ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 389 ਨੇਪਾਲ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਤਿੱਬਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲਾਪਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
1600 ਦੇ ਕਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੱਢਿਆ
ਨੇਪਾਲ ਪੁਲਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 50 ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਸਮੇਤ 796 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਹੋਰ 796 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਅਜੇ ਵੀ ਬਚਾਅ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਹੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਕਾਰਨ ਰਸਤੇ ਟੁੱਟ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਤੇ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਫਸੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਬਚਾਅ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪਹਾੜੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੇ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੱਲ ਦਿੱਤੇ ਸੰਕੇਤ
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਵਜ੍ਹਾ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਭੂ-ਆਕਾਰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਕ੍ਰਿਸਟਨ ਕੁੱਕ ਅਤੇ ਡੈਨ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਮੌਜੂਦ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਢਹਿ ਜਾਣ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਖਿਸਕ ਗਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬਰਫ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਲਬਾ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਾਟੀ ਵੱਲ ਆਇਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੇਠਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹਕੁੰਨ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਹਾਅ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂਚ ਅਜੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੜੀ ਬਾਰੇ ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਣਾ ਹਾਲੇ ਬਾਕੀ ਹੈ।
ਹਿਮਾਲਿਆ ’ਚ ਵਧਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੇ ਵਧਾਈ ਚਿੰਤਾ
ਇਸ ਆਫ਼ਤ ਨੇ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਮੁੜ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੇ ਪਿਘਲਣ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਣਾਂ ਦੀ ਜੰਮੀ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਣ ਦਾ ਅਚਾਨਕ ਖਿਸਕਣਾ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ, ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਮਲਬਾ ਹੇਠਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵੱਲ ਲੈ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਭੂਚਾਲ, ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਜਾਂ ਢਲਾਣ ਦੇ ਢਹਿਣ ਵਰਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਆਫ਼ਤ ਪਿੱਛੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਦੀ ਅਜੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਵੱਲੋਂ 31 ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਨਹੀਂ, 3.1 ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਦਦ ਦੀ ਅਪੀਲ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਹਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਐਂਡ ਰੈੱਡ ਕ੍ਰੀਸੈਂਟ ਸੋਸਾਇਟੀਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਲਗਭਗ 25 ਮਿਲੀਅਨ ਸਵਿਸ ਫ੍ਰੈਂਕ, ਭਾਵ ਕਰੀਬ 3.1 ਕਰੋੜ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਸਥਾ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ 10 ਲੱਖ ਸਵਿਸ ਫ੍ਰੈਂਕ ਜਾਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਲਾਪਤਾ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ’ਚ ਜੁਟੇ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਲਾਪਤਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀਆਂ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇਪਾਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜਾਂ ਲਾਪਤਾ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਧਿਕਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹਾਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ ਲਾਪਤਾ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਤਬਦੀਲੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਫਸੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾਉਣਾ ਬਣਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟੀਚਾ
ਫਿਲਹਾਲ ਬਚਾਅ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧਿਆਨ ਜ਼ਿੰਦਾ ਬਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾਉਣ ’ਤੇ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਬਾਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਕੱਟ ਗਏ ਹਨ। ਮੁਸ਼ਕਲ ਪਹਾੜੀ ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਬਚਾਅ ਟੀਮਾਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਪੂਰੇ ਪੈਮਾਨੇ ਅਤੇ ਲਾਪਤਾ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
