ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ :- ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਕਲਾ ਜਗਤ ਲਈ ਐਤਵਾਰ ਦਾ ਦਿਨ ਦੁਖਦਾਈ ਖ਼ਬਰ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਡਵਾਨੀ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜੀ ਗਈ ਤੀਜਨ ਬਾਈ ਦਾ ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਏਪੁਰ ਸਥਿਤ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਆਯੁਰਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾ (ਏਮਜ਼) ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਹਾਂਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸੋਗ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ ਹੈ।
ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸਨ ਦਾਖ਼ਲ
ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤੀਜਨ ਬਾਈ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਏਮਜ਼ ਰਾਏਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਅਧੀਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਗਾਤਾਰ ਨਾਜ਼ੁਕ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਤੜਕੇ ਕਰੀਬ 3.15 ਵਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਹਾਂਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਰਗਾਂ ਨੇ ਡੂੰਘਾ ਦੁੱਖ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ।
ਸੰਘਰਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸਫ਼ਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਬਣਾਈ ਪਛਾਣ
ਸਾਲ 1956 ਵਿੱਚ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਦੁਰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗਨਿਆਰੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਤੀਜਨ ਬਾਈ ਨੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਲਾਤਮਕ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਡਵਾਨੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਇਸ ਲੋਕ ਕਲਾ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।
ਪੰਡਵਾਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਨਵੀਂ ਪਹਿਚਾਣ
ਤੀਜਨ ਬਾਈ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਆਵਾਜ਼, ਮੰਚ ‘ਤੇ ਦਮਦਾਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਪੰਡਵਾਨੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਬਣਾਇਆ। ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨੇ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਕਲਾ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਛਾਣ ਦਿਵਾਈ।
ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਕੀਤਾ ਲੋਕ ਕਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ
ਕਰੀਬ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਬੇ ਕਲਾਤਮਕ ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ ਤੀਜਨ ਬਾਈ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਡਵਾਨੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਮਾਣ ਵਧਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਕਲਾ ਲਈ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਘਾਟਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
