ਭੋਪਾਲ :- ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੂਨੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਚੀਤਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਸੇਬਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਝਟਕਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ 27 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਾਦਾ ਚੀਤਾ ਕੇਜੀਪੀ-11 ਦੀ ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸੀ ਮਾਦਾ ਚੀਤਾ
ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਰੇਡੀਓ ਕਾਲਰ ਰਾਹੀਂ ਚੀਤਾ ਕੇਜੀਪੀ-11 ਦੀ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਪਹਾੜਗੜ੍ਹ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ। ਜਦੋਂ ਟੀਮ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਪੁੱਜੀ ਤਾਂ ਚੀਤਾ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਸੀ ਅਤੇ ਚੱਲਣ-ਫਿਰਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬਚਾਅ ਕਾਰਵਾਈ ਰਾਹੀਂ ਪਾਲਪੁਰ ਸਥਿਤ ਵੈਟਰਨਰੀ ਕੇਂਦਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।
ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕੀ ਜਾਨ
ਵਨ ਜੀਵ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਚੀਤੇ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੂਨ ਵਹਿਣ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਲੇ। ਇਲਾਜ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਦਵਾਈਆਂ, ਡ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟਾਂ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਬਚਾਈ ਜਾ ਸਕੀ।
ਮੌਤ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜਾਂਚ
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਦਾ ਚੀਤੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਹੀ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਸਕੇਗਾ ਕਿ ਚੀਤੇ ਨੂੰ ਸੱਟਾਂ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗੀਆਂ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਅਸਲ ਵਜ੍ਹਾ ਕੀ ਰਹੀ।
ਤਿੰਦੂਏ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ
ਵਨ ਜੀਵ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਚੀਤਿਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨਾ, ਆਪਣਾ ਖੇਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਸਿੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਜੀਪੀ-11 ਸੰਭਵ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਤਿੰਦੂਏ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
25 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਚੀਤਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ
ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਅਨੁਸਾਰ ਕੇਜੀਪੀ-11 ਨਰ ਚੀਤਾ ਪਾਵਕ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਚੀਤਾ ਗਾਮਿਨੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਕਰੀਬ 25 ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕੂਨੋ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਭਾਰਤੀ ਜਨਮੇ ਚੀਤਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਚਾਰ ਨਵਜੰਮੇ ਸ਼ਾਵਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋਈ ਘੱਟ
ਤਾਜ਼ਾ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੂਨੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਚੀਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟ ਕੇ 49 ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 32 ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਚੀਤੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚੀਤਿਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਹੁਣ 52 ਦੱਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਚੀਤਾ ਪੁਨਰਵਸੇਬਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
