ਈਰਾਨ :- ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਮਲਾਵਰ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਲਾਤ ਸਿਰਫ਼ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। 1 ਮਾਰਚ 2026 ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੰਗ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਝਟਕਾ ਲੱਗਿਆ। ਦੇਸ਼ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੰਪਰਕ ਅਚਾਨਕ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਮ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦਾ ਨਗਣ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਬਚਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਸਾਇਬਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੀਖੀ ਟੱਕਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਸੰਪਰਕ 4 ਫੀਸਦੀ ‘ਤੇ ਆ ਟਿਕਿਆ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਆਮ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰੀਬ 4 ਫੀਸਦੀ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਆਨਲਾਈਨ ਪਹੁੰਚ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲੋਂ ਟੁੱਟ ਗਈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਧਾਰਣ ਤਕਨੀਕੀ ਖਰਾਬੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਜਾਂ ਰੂਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਛੇੜਛਾੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਚੌਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਕਈ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲਾਂ ‘ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਐਪਸ ਰਾਹੀਂ ਅਜਿਹੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਣਨੀਤੀ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨੋਬਲ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਪਣਾਈ ਗਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਫਵਾਹ ਵੀ ਹਥਿਆਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਹੜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਹਮਲਾ
ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਠੱਪ ਹੋਣਾ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਸਤੇ ਬਦਲ ਕੇ ਡਾਟਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਖ਼ਬਰੀ ਪੋਰਟਲਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਮਾਲਵੇਅਰ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਸਟਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਡਾਟਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਮਿਟਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਿੰਕ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਲੜੀ ਤੋੜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਿਰਫ਼ ਫੌਜ ਨਹੀਂ, ਆਮ ਜੀਵਨ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ
ਡਿਜੀਟਲ ਢਾਂਚੇ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਅਸਰ ਕੇਵਲ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਸਮਾਨ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ, ਸਰਕਾਰੀ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਅਤੇ ਦਿਨਚਰਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਆਨਲਾਈਨ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਭ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸੰਚਾਰ ਹੀ ਠੱਪ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਫੈਸਲਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੁਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਗੁੰਝਲ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੌਜੂਦਾ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਟੱਕਰਾਂ ਹੁਣ ਕੇਵਲ ਬੰਦੂਕਾਂ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ, ਸਗੋਂ ਕੀਬੋਰਡ ਅਤੇ ਸਰਵਰ ਵੀ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
