ਤਹਿਰਾਨ :- ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤੇਜ਼ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟ੍ਰੰਪ ਵੱਲੋਂ ਜੰਗ ਜਲਦੀ ਖਤਮ ਹੋ ਸਕਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਰਾਨੀ ਫੌਜੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਤਿੱਖੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਦੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰਿਵੋਲੂਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰਪਸ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗ ਦੇ ਅੰਤ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕੇਵਲ ਤਹਿਰਾਨ ਹੀ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਤਾਕਤ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ।
ਇਰਾਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ—ਖੇਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਹੱਥ
ਇਰਾਨ ਦੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰਿਵੋਲੂਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰਪਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਸਰਾਈਲ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਦੋਂ ਰੋਕਣੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਇਰਾਨ ਖੁਦ ਕਰੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਹੁਣ ਇਰਾਨ ਦੀਆਂ ਸੈਨਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਅਗਲੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣਗੇ।
ਟ੍ਰੰਪ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ—ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਰੋਕੀ ਤਾਂ ਕੜਾ ਜਵਾਬ
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡੋਨਾਲਡ ਟ੍ਰੰਪ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਇਹ ਜੰਗ ਲੰਬੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇਗੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇ ਇਰਾਨ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਕੜਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਮਿਆਮੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਪਣੇ ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਟ੍ਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਮਕਸਦ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਇਰਾਨ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇਲ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵੀਹ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇਗਾ।
ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਲਾਤ ਗੰਭੀਰ
ਇਹ ਤਿੱਖੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਬਦਲਾਅ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੰਗ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਖਾਮੇਨੇਈ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਰਾਨ ਨੇ ਮੋਜਤਬਾ ਖਾਮੇਨੇਈ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਸਰਵੋਚ ਨੇਤਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਨ ਤੁਰੰਤ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਚਿੰਤਾ
ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਅਸਰ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਊਰਜਾ ਸਹੂਲਤਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਈ ਤੇਲ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ ਰਾਹੀਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵੀ ਮੰਦ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਬਹਿਰੀਨ, ਕਤਰ ਅਤੇ ਕੁਵੈਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਊਰਜਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਅਸਥਿਰਤਾ ਕਾਰਨ ਨਿਰਯਾਤ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਜਾਰੀ
ਇਸ ਦਰਮਿਆਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਰੂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟ੍ਰੰਪ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਹਾਲਾਤ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਇਰਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਸੂਦ ਪੇਜ਼ੇਸ਼ਕਿਆਨ ਨਾਲ ਮਸ਼ਵਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹੱਲ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤਲਾਸ਼ਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਇਮੈਨੂਅਲ ਮੈਕਰੋਂ ਨੇ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਥੀ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਵਾਜਾਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਮਿਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਜੇ ਵੀ ਨਾਜ਼ੁਕ
ਭਾਵੇਂ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਜਾਰੀ ਹਨ, ਪਰ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਸਹੂਲਤਾਂ ‘ਤੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਮਲੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
